1. I. Bayezid (Yıldırım) Dönemi
- “Yıldırım” Unvanının Alınması: Şehzadeliği döneminde Karamanoğulları ile yapılan Frenk Yazısı Savaşı’nda, Germiyanoğulları kanadının çökmesi üzerine ordusuyla çok hızlı hareket ederek savaşın seyrini değiştirdiği için kendisine “Yıldırım” (Fransız tarihçilere göre Şimşek) unvanı verilmiştir.
- Anadolu Türk Siyasi Birliği (ATSB): Saruhanoğulları, Candaroğulları, Menteşeoğulları ve Aydınoğulları gibi beyliklere son vererek Anadolu Türk Siyasi Birliği’ni geniş ölçüde sağlayan ilk Osmanlı padişahı olmuştur.
- İstanbul Kuşatmaları: İstanbul’u kuşatan ilk Osmanlı padişahıdır. 1391 ile 1401 yılları arasında aralıklarla şehri 4 defa kuşatmış; kuşatmalara yardımcı olması ve boğazları kontrol altında tutması için Anadolu Hisarı’nı (Güzelce Hisar) yaptırmıştır.
- Kuşatmaların Başarısız Olma Nedenleri: Karamanoğullarının iki defa isyan etmesi, Haçlılarla Niğbolu Savaşı’nın yaşanması ve Timur’un Sivas’ı işgal edip Anadolu’ya doğru ilerlemesidir.
- Bizans ile Yapılan Antlaşma: Dördüncü kuşatmanın ardından Timur tehlikesi yüzünden Bizans ile bir antlaşma yapılmıştır. Buna göre; Bizans vergi verecek, İstanbul’da bir Türk mahallesi kurulacak ve bu mahalleye bir Osmanlı kadısı atanacaktır.
- Sosyal Kurumlar: İlk defa Bursa’da bir hastane (Darüşşifa) açmıştır.
Niğbolu Savaşı (1396)
- Macar Kralı Sigismund önderliğinde kurulan büyük bir Haçlı ordusu, Tuna Nehri üzerindeki Niğbolu Kalesi’ni kuşatmıştır. Kaleyi savunan Doğan Bey’in kahramanca müdafaası ve Yıldırım Bayezid’in ordusuyla çok kısa sürede (6 aylık yolu 2 ayda katederek) kaleye yetişmesiyle Haçlı ordusu büyük bir bozguna uğratılmıştır.
- Sultan-ı İklim-i Rum Unvanı: Savaşın kazanılmasının ardından Yıldırım Bayezid, Mısır’da bulunan Abbasi Halifesine 1000 köle/esir hediye göndermiş ve bu zaferin ardından Halife tarafından kendisine “Sultan-ı İklim-i Rum” (Anadolu Memleketlerinin Sultanı) unvanı verilmiştir.
Ankara Savaşı (1402) Yıldırım Bayezid ile Timur arasında Çubuk Ovası’nda yapılmıştır.
- Savaşın Nedenleri:
- Timur’un önünden kaçan Celayiroğlu Ahmet ve Karayülük Osman’ın Yıldırım Bayezid’e sığınması ve Bayezid’in onlara “amanname” vererek teslim etmeyi reddetmesi.
- Toprakları ellerinden alınan Anadolu beylerinin ve Doğu’daki Akkoyunluların Timur’u Anadolu’ya gelmesi için kışkırtması.
- Timur’un Çin’e yapacağı büyük sefer öncesinde arkasında güçlü bir devlet bırakmak istememesi.
- İki liderin de “Türk Dünyasının Lideri” olmak istemesi.
- İki hükümdar arasındaki ağır hakaretler içeren mektuplaşmalar.
- Timur’un Sivas’ı işgal edip büyük bir katliam yapması (Yıldırım’ın oğlu Ertuğrul’un da burada öldürüldüğü rivayet edilir).
- Savaşın Gelişimi: Timur’un ordusunda filler bulunmaktaydı. Savaş sırasında Osmanlı ordusunda bulunan bazı Kara Tatarlar ve Germiyan askerleri taraf değiştirerek Timur’un safına geçmişlerdir (Bu durum, Malazgirt’teki taraf değiştirmenin tam tersidir).
- Savaşın Sonuçları:
- Yıldırım Bayezid, eşi Maria ve oğlu Mustafa, Timur tarafından esir alınarak Semerkant’a götürülmüştür (İlk defa bir Osmanlı padişahı düşmana esir düşmüştür).
- Anadolu Türk Siyasi Birliği (ATSB) bozulmuş; Timur, kendisine sığınan beylere topraklarını geri verdiği için Saruhanoğulları, Menteşeoğulları, Aydınoğulları, Karamanoğulları ve İsfendiyaroğulları gibi beylikler tekrar kurulmuştur. (Not: Karesioğulları, hayatta bir beyi kalmadığı için tekrar kurulamayan tek beyliktir).
- İstanbul’un alınması yarım yüzyıl (50 yıl) gecikmiştir.
- Osmanlı’nın Balkanlardaki fetihleri durma noktasına gelmiş, sınırlar 1389 öncesine gerilemiştir.
- Akkoyunlular Doğu’da güçlenerek Osmanlı Devleti’ne büyük bir siyasi rakip olmuştur.
- Osmanlı Devleti, 11 yıl sürecek olan “Fetret Devri”ne girmiştir.
2. Fetret Devri (Fasıla-i Saltanat) (1402 – 1413)
- Yıldırım Bayezid’in Anadolu’da kalan dört oğlu (İsa, Musa, Süleyman, Mehmet) arasında 11 yıl boyunca süren taht kavgaları dönemidir. Dört şehzade de kendi bölgelerinde hükümdarlıklarını ilan edip para bastırmışlardır.
- Balkanlarda Toprak Kaybı Yaşanmamasının Nedeni: Devletin 11 yıl hükümdarsız kalmasına rağmen Balkanlarda büyük çaplı isyanların çıkmaması ve toprak kaybı yaşanmamasının en temel nedeni; Osmanlı’nın bölgede yüzyıllardır uyguladığı İskan (Yerleştirme) ve İstimalet (Hoşgörü ve Adalet) politikalarıdır. Ayrıca Osmanlı’nın feodal beylerin (derebeylerin) angaryalarını hafifletmesi halkın Osmanlı’ya bağlılığını artırmıştır.
3. I. Mehmet (Çelebi Mehmet) Dönemi
- Taht kavgalarından galip ayrılarak devleti dağılmaktan kurtardığı için tarihe “Osmanlı Devleti’nin İkinci Kurucusu” olarak geçmiştir.
- ATSB’yi yeniden sağlamak amacıyla Menteşeoğulları ve Saruhanoğullarına son vermiştir.
- Çalıbey Savaşı: Venedik ile yapılan ilk deniz savaşıdır. Osmanlı’nın denizlerdeki tecrübesizliğinden dolayı kaybedilmiş ve Çalı Bey şehit düşmüştür, ancak Osmanlı’nın Venedik’le boy ölçüşebilecek seviyeye geldiğini gösterir.
- Şeyh Bedrettin İsyanı: Torlak Kemal ve Börklüce Mustafa’nın da katılımıyla çıkan, Osmanlı Devleti tarihindeki ilk dini nitelikli toplumsal ayaklanmadır. İsyan bastırılmıştır.
- Düzmece Mustafa İsyanı: Timur’un ölümüyle Anadolu’ya geri dönen Yıldırım’ın oğlu Mustafa’nın tahtta hak iddia ederek isyan etmesidir. I. Mehmet isyanı bastırmış, Mustafa Bizans’a kaçmıştır (Daha sonra II. Murat döneminde tekrar isyan edecek ve idam edilecektir).
4. II. Murat Dönemi (Ebul Hayrat)
- Dindarlığı ve hayırseverliğiyle bilindiği için “Ebul Hayrat” (Hayır Babası) lakabıyla anılır.
- Babası I. Mehmet döneminde elden kaçan amcası Düzmece Mustafa tekrar isyan etmiş, II. Murat onu yakalatarak Edirne’de idam ettirmiştir. Aydınoğulları beyliğine kesin olarak son vermiştir.
- Enderun Mektebi ilk defa bu dönemde Edirne Sarayı’nda kurulmuştur (Daha sonra Fatih Sultan Mehmet tarafından Topkapı Sarayı’na taşınıp sistemleştirilecektir).
- Edirne Segedin Antlaşması (1444): Macar Kralı Ladislas ve Eflak Beyi Hünyadi Yanoş ile yıllar süren savaşların (Mezit Bey’in pusuya düşürülmesi vb.) ardından imzalanmıştır.
- Maddeleri: İki taraf arasında 10 yıl boyunca savaşılmayacak, Tuna Nehri iki devlet arasında sınır kabul edilecektir.
- Bu antlaşmanın ardından II. Murat, tahtı 12 yaşındaki oğlu II. Mehmet’e (Fatih) bırakıp inzivaya çekilmiştir. Ancak tahta bir çocuğun geçtiğini gören Papa, Macarları kışkırtarak antlaşmayı bozdurmuştur.
- Varna Savaşı (1444): Antlaşmanın bozulması üzerine Çandarlı sülalesinin de teşvikiyle II. Murat “Serdar-ı Ekrem” unvanıyla ordunun başına geçerek Varna’da Haçlı ordusunu mağlup etmiştir.
- Buçuktepe İsyanı (1446): Yeniçerilerin (aldıkları düşük ayarlı akçe yüzünden) çıkardığı ilk isyandır. Bu isyan sonrasında II. Murat tekrar ve resmi olarak tahta dönmüş, II. Mehmet tahttan indirilmiştir.
- II. Kosova Savaşı (1448): Yeni bir Haçlı ordusunu bir kez daha mağlup etmiştir. Bu savaşın iki önemli sonucu vardır:
- Tıpkı Miryokefalon Savaşı’nın Anadolu’nun tapusunu alması gibi, Balkanlar kesin olarak Türk yurdu haline gelmiş ve Türklerin Balkanlardan atılamayacağı anlaşılmıştır.
- Türkler 1683 (II. Viyana Kuşatması) yılına kadar taarruza geçerken, Avrupalılar savunma durumuna geçmiştir (235 yıl boyunca Osmanlı üzerine bir daha Haçlı ittifakı kurulamamıştır).
5. Haçlılarla Yapılan Savaşlar ve Şifreleme (SINAV 2) Osmanlı Devleti’nin kuruluş döneminde Haçlılarla yaptığı savaşlar kronolojik olarak “SINAV 2” şeklinde şifrelenir:
- S – Sırp Sındığı (1364)
- I – I. Kosova (1389)
- N – Niğbolu (1396)
- A – Ankara (1402) (Dikkat: Kronolojiyi sağlamak için şifreye eklenmiştir ancak Haçlılarla değil, Timur ile yapılmıştır).
- V – Varna (1444)
- 2 – II. Kosova (1448).
Yorum Yaz